Jeszcze kilkanaście lat temu czołowe odmiany rzepaku ozimego potrafiły dominować na rynku przez wiele sezonów. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Rynek nasienny rozwija się w tempie przypominającym wyścig technologiczny – przewaga konkurencyjna trwa krótko, a miejsce dotychczasowych liderów szybko zajmują nowe kreacje hodowlane. W rzepaku ozimym postęp jest szczególnie dynamiczny. Odmiana, która dziś wyznacza standardy, za kilka lat często ustępuje miejsca następnej generacji. Paradoks polega na tym, że stworzenie nowej odmiany wymaga co najmniej dziesięciu lat pracy hodowców, podczas gdy jej największa popularność rzadko trwa dłużej niż trzy–cztery sezony. To pokazuje, jak szybko zmieniają się oczekiwania rynku i jak intensywny jest postęp hodowlany.
Dlaczego liderzy odmian tak szybko się zmieniają?
Coraz wyższe wymagania wobec odmian
Firmy nasienne nieustannie inwestują w opracowywanie nowych mieszańców, które mają sprostać coraz trudniejszym warunkom produkcji. Rosnąca presja chorób i szkodników, częstsze okresy suszy, ograniczenia w nawożeniu oraz zmienna pogoda sprawiają, że każda kolejna generacja odmian musi oferować coś więcej niż poprzednia. Równie szybko zmieniają się decyzje rolników. Jeżeli nowa odmiana zapewnia wyższy i bardziej stabilny plon, lepiej zimuje lub efektywniej wykorzystuje składniki pokarmowe, wymiana materiału siewnego staje się naturalnym wyborem.
Obecnie o sukcesie odmiany nie przesądza już wyłącznie maksymalny potencjał plonowania. Coraz większą wagę mają cechy zwiększające bezpieczeństwo i opłacalność produkcji. Za standard uznawana jest dziś tolerancja na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV), a równie istotna pozostaje odporność na suchą zgniliznę kapustnych, szczególnie oparta na genach RLM-S, RLM-3 i RLM-7.
Znaczenia nabiera także efektywność wykorzystania azotu. Wysokie ceny nawozów, energii i pracy powodują, że koszty produkcji stale rosną. Dlatego coraz większym zainteresowaniem cieszą się odmiany zdolne do utrzymania wysokiego plonu przy mniejszych dawkach nawożenia. Niezmiennie ważna pozostaje również odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie nasion, ograniczająca straty podczas zbioru. Przy tak szybkim tempie zmian ogromnego znaczenia nabierają wiarygodne źródła informacji o odmianach.
PDO i LOZ pomagają wybrać najlepsze odmiany
W Polsce za najbardziej obiektywne uznawane są wyniki Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) oraz Listy Odmian Zalecanych (LOZ), publikowane przez COBORU. Doświadczenia prowadzone są w różnych regionach kraju, dzięki czemu pokazują, jak poszczególne odmiany sprawdzają się w odmiennych warunkach glebowych i klimatycznych. Na podstawie tych badań powstają Listy Odmian Zalecanych, które dla wielu producentów stanowią podstawę wyboru materiału siewnego.
Istotnym punktem odniesienia pozostają również odmiany wzorcowe. To właśnie z nimi porównywane są wszystkie nowe kreacje hodowlane. W przypadku rzepaku ozimego skład tej grupy – obejmującej dwie odmiany populacyjne i dwie mieszańcowe – zmienia się stosunkowo często, zwykle co dwa lata. Jest to najlepszy dowód na tempo postępu hodowlanego, który nieustannie podnosi wymagania wobec kolejnych odmian.
DK Excited – wyjątek na rynku rzepaku ozimego
Mimo tak dynamicznych zmian zdarzają się jednak wyjątki. Co pewien czas pojawia się odmiana, która potrafi utrzymać wysoką pozycję znacznie dłużej niż większość konkurentów. Takim przykładem jest DK Excited. Od 2021 roku nieprzerwanie pozostaje w gronie odmian wzorcowych i od kilku sezonów należy do najlepiej rozpoznawalnych odmian rzepaku ozimego. W realiach rynku, gdzie wiele odmian traci swoją pozycję już po dwóch lub trzech latach, jest to wynik wyjątkowy.
Na trwały sukces tej odmiany składa się kilka cech. Łączy wysoki potencjał plonowania z tolerancją na wirusa żółtaczki rzepy oraz bardzo dobrym wigorem jesiennym. Rolnicy szczególnie doceniają jej stabilny rozwój przed zimą – rośliny nie wykazują nadmiernej tendencji do wydłużania szyjki korzeniowej, co sprzyja bezpiecznemu przezimowaniu. Tegoroczna zima, wyjątkowo wymagająca dla ozimin, pozwoliła tę cechę dobrze zweryfikować w praktyce. Dużym atutem pozostaje również efektywne gospodarowanie azotem. Dzięki temu odmiana utrzymuje wysoki poziom plonowania także w sytuacjach, gdy pobieranie składników pokarmowych z gleby jest ograniczone.
Historia rynku rzepaku pokazuje jednak, że żadna odmiana nie pozostaje liderem na zawsze. O jej rzeczywistej wartości decydują przede wszystkim wyniki osiągane w gospodarstwach. To właśnie praktyka polowa najszybciej weryfikuje deklaracje hodowców. Większość odmian pojawia się i znika wraz z kolejnymi sezonami, natomiast tylko nieliczne przez wiele lat utrzymują wysokie plony, dobrą zdrowotność i stabilność w zróżnicowanych warunkach. Takie odmiany są wyjątkami, które potwierdzają, że nawet na rynku napędzanym błyskawicznym postępem hodowlanym prawdziwa wartość potrafi obronić się sama.
Odmianę DK Excited kupisz równeż w naszym sklepie internetowym: