Crop Science Polska

Informacje

Kategoria

Artykuł

Data

Tagi

odporność, miotła zbożowa, zmianowanie, płodozmian, uprawa, uproszczenia uprawowe, chaber, wyczyniec

Warto zmianować uprawy, by zwalczyć chwasty odporne.

Zmianowaniem nazywamy gospodarczo uzasadnione następstwo roślin po sobie uwzględniające ich wymagania oraz warunki przyrodnicze stanowiska. Podstawowym celem zmianowania jest stworzenie dogodnych warunków do zwiększania efektywności produkcji roślinnej z zachowaniem równowagi agroekosystemu.

Zmianowanie zaplanowane w czasie i przestrzeni (najlepiej na 4 – 6 lat) nosi nazwę płodozmianu. Płodozmian pojawił się w rolnictwie w XVIII wieku, w odpowiedzi na zwiększone zapotrzebowanie na produkcję żywności. Przemyślany i dobrze dostosowany do warunków siedliska płodozmian pozwala z roku na rok poprawiać żyzność gleby i opłacalność produkcji poprzez poprawę warunków rozwoju roślin, podniesienie jakości plonów, zwiększenie efektywności nakładów oraz ochronę środowiska przyrodniczego. 

Ogólną zasadą jaka kierujemy się przy układaniu płodozmianu to wprowadzanie roślin płytko korzeniących się po głęboko korzeniących się, a roślin ograniczających zachwaszczenie po sprzyjających zachwaszczeniu. Płodozmian zaczynamy od roślin o największych wymaganiach co do stanowiska.

Opinia eksperta

Dziś, kiedy o kierunku produkcji decyduje możliwość specjalizacji i ekonomia w zasadzie odeszliśmy od stosowania klasycznych płodozmianów, a w strukturze zasiewów dominują zboża, zwłaszcza ozime. Niestety powoduje to naruszenie równowagi ekologicznej środowiska, co objawia się utratą żyzności gleby i zwiększoną presją agrofagów.

Farmerom amerykańskim ”udało się” doprowadzić glebę, w rejonach wieloletniej uprawy kukurydzy w monokulturze, do całkowitego wyjałowienia. Doszło tam do jednostronnego wyczerpania składników pokarmowych, namnożenia patogenów i zaniku w glebie mikroorganizmów odpowiedzialnych za rozkład resztek roślinnych. Mądrzejsi o ich doświadczenia powinniśmy dobrze przemyśleć rezygnacje ze zmianowania upraw.


 

Zmianowanie, a zachwaszczenie upraw

Miotła zbożowa w uprawie pszenicy; w wielu lokalizacjach w Polsce wytworzyła biotypy odporne na inhibitory ALS i inhibitory ACCazy.

Miotła zbożowa w uprawie pszenicy; w wielu lokalizacjach w Polsce wytworzyła biotypy odporne na inhibitory ALS i inhibitory ACCazy. 

 

Uprawa w uproszczonym płodozmianie, a co gorsza w monokulturze zbożowej, skutkuje nieuchronnie znacznym wzrostem zachwaszczenia pól przy zmniejszeniu bioróżnorodności gatunkowej chwastów i kompensacją gatunków, które mają podobne jak zboża tempo wzrostu i długość okresu wegetacji. Obserwujemy wtedy występowanie w większym nasileniu miotły zbożowej, przytulii czepnej, chwastów rumianowatych, chabra bławatka, fiołka polnego, owsa głuchego, a w niektórych regionach także wyczyńca polnego.

 

Chaber bławatek to przykład dwuliściennych chwastów uodparniających się na herbicydy z grupy B wg HRAC.

Chaber bławatek to przykład dwuliściennych chwastów uodparniających się na herbicydy z grupy B wg HRAC.

 

Uproszczone zmianowanie sprzyja także zaperzeniu pól. Idąc dalej w zbożach stosujemy przede wszystkim chemiczne zwalczanie chwastów.

Ekspert ostrzega

Brak zmianowania upraw pociąga za sobą ograniczoną możliwość zmianowania herbicydów, a stąd prosta droga do powstawania odporności chwastów na herbicydy.

Wyczyniec polny. Dawniej problem z odpornym na sulfonylomoczniki wyczyńcem dotyczył zachodniej Europy, dziś odporne biotypy spotykamy w Polsce.

Wyczyniec polny. Dawniej problem z odpornym na sulfonylomoczniki wyczyńcem dotyczył zachodniej Europy, dziś odporne biotypy spotykamy w Polsce.

 

 

Dlaczego zmianowanie upraw jest tak istotne?

Ważne pytanie i wieloaspektowa odpowiedź. Warto stosować zmianowanie przede wszystkim dlatego, że w ten sposób dbamy o naszą glebę, utrzymujemy, a najlepiej poprawimy jej żyzność. Ponadto, zmianowanie upraw pozwala na uzyskanie wyższych i lepszej jakości plonów przy mniejszym zużyciu chemicznych środków ochrony roślin. Nawet stosując uproszony płodozmian tj. 2 - 3 gatunki roślin uprawnych należących do różnych grup znacząco wpłyniemy na ograniczenie wzrostu i rozwoju uciążliwych chwastów. Dlaczego? Kolejna roślina na tym samym polu np. rzepak, rośliny bobowate czy okopowe wymaga innej agrotechniki. Roślina ta będzie mieć inne tempo wzrostu i rozwoju, począwszy od terminu siewu, poprzez osiąganie poszczególnych faz rozwojowych, termin zbioru i już samo to zaburzy i ograniczy wzrost typowych chwastów zbożowych. Wprowadzenie rośliny jarej umożliwia uprawę międzyplonów na przyoranie, co poprawia bilans substancji organicznej i redukuje zachwaszczenie. 

 

Zmianowanie upraw samoistnie skutkuje zmianowaniem herbicydów, co zwiększa spektrum zwalczania chwastów i oddala widmo rozprzestrzeniania się odporności.

 

Jak to widać na przykładzie doświadczenia założonego przez Bayer w Paluzach zastosowanie nawet najprostszego zmianowania pszenica ozima – rzepak ozimy zmniejszało występowanie miotły zbożowej minimalnie o 10% a maksymalnie do 55%, w zależności od stosowanych innych zabiegów zwalczania chwastów.

 

 

dr Mariola Wrochna

SGGW, Wydział Ogrodnictwa, Biotechnologii i Architektury Krajobrazu

Autor

Polecane produkty