Alternarioza

Nazwa łacińska: Alternaria spp.

Rodzaj patogenu: Choroba grzybowa

Sprawca choroby: Grzyby z rodzaju Alternaria, w szczególności Alternaria solani i Alternaria alternata.

Czym jest alternarioza?

Alternarioza to grupa chorób wywoływanych przez grzyby z rodzaju Alternaria. Patogeny te występują powszechnie w środowisku i mogą porażać wiele gatunków roślin uprawnych, w tym ziemniaki, pomidory, warzywa, zboża oraz rośliny jagodowe. Choroba prowadzi do ograniczenia powierzchni asymilacyjnej liści, osłabienia wzrostu roślin oraz pogorszenia jakości i wielkości plonu.

Alternarioza szczególnie silnie rozwija się w warunkach podwyższonej temperatury oraz okresowo występującej wilgotności, dlatego jej presja często wzrasta w drugiej części sezonu wegetacyjnego.

Objawy alternariozy

Rozpoznanie alternariozy jest możliwe już na wczesnym etapie infekcji. Charakterystyczne objawy obejmują:

• brunatne lub ciemnobrunatne plamy na liściach,
• lekko zapadnięte nekrozy o nieregularnym kształcie,
• koncentryczne pierścienie widoczne wewnątrz plam,
• zasychanie i obumieranie porażonych tkanek,
• plamy na łodygach i ogonkach liściowych,
• suche, skórzaste uszkodzenia na owocach pokryte ciemnym lub czarnym nalotem,
• przedwczesne starzenie się roślin.

W przypadku ziemniaka choroba bywa określana jako wczesna zaraza ziemniaka i może powodować znaczne straty plonu zarówno ilościowe, jak i jakościowe.

Warunki sprzyjające rozwojowi choroby

Największe ryzyko wystąpienia alternariozy obserwuje się, gdy występują:

• temperatury od 20 do 30°C,
• wysoka wilgotność powietrza,
• rosa lub okresowe zwilżenie liści,
• osłabienie roślin spowodowane suszą lub niedoborami składników pokarmowych,
• duża ilość resztek pożniwnych pozostających na polu,
• uproszczenia zmianowania.

Zarodniki grzyba mogą być przenoszone przez wiatr, krople deszczu oraz materiał roślinny pozostający na polu.

Jakie uprawy są najbardziej narażone?

Alternarioza może występować na wielu gatunkach roślin uprawnych, jednak największe znaczenie gospodarcze ma w uprawach:

Ziemniaka

Powoduje zamieranie liści i przyspieszone starzenie plantacji, co bezpośrednio wpływa na wielkość plonu bulw.

Pomidora

Poraża liście, łodygi oraz owoce, obniżając jakość handlową plonu.

Warzyw

Może występować m.in. na marchwi, cebuli, kapuście oraz innych gatunkach warzyw.

Roślin jagodowych

Prowadzi do uszkodzeń liści i owoców oraz pogorszenia jakości zbiorów.

Zbóż

W sprzyjających warunkach może powodować uszkodzenia liści i osłabienie kondycji roślin.

Jak zwalczać alternariozę?

Skuteczne ograniczanie alternariozy wymaga połączenia działań agrotechnicznych i ochrony fungicydowej.

Profilaktyka

• stosowanie prawidłowego zmianowania,
• niszczenie resztek pożniwnych,
• unikanie nadmiernego zagęszczenia łanu,
• utrzymywanie właściwego odżywienia roślin,
• wybór zdrowego materiału nasadzeniowego i siewnego,
• regularna lustracja plantacji.

Ochrona fungicydowa

Program ochrony powinien być oparty na regularnym monitoringu plantacji i wykonywaniu zabiegów w okresach wysokiego zagrożenia infekcją. Wczesne wykrycie pierwszych objawów pozwala skuteczniej ograniczyć rozwój choroby i chronić potencjał plonowania.

Znaczenie gospodarcze alternariozy

Nieleczona alternarioza może prowadzić do:

• redukcji powierzchni asymilacyjnej liści,
• spadku plonu handlowego,
• obniżenia jakości owoców, warzyw i bulw,
• pogorszenia parametrów przechowalniczych,
• zwiększenia podatności roślin na inne stresy środowiskowe.

W latach sprzyjających rozwojowi choroby straty ekonomiczne mogą być bardzo znaczące, szczególnie w intensywnej produkcji warzywniczej i ziemniaczanej.