Nazwa łacińska: Pyrenophora tritici-repentis
Rodzaj patogenu: Choroba grzybowa.
Sprawca choroby: Brunatna plamistość liści zbóż wywoływana jest przez grzyb Pyrenophora tritici-repentis, który poraża przede wszystkim pszenicę i może występować już od najwcześniejszych faz rozwojowych roślin.
Brunatna plamistość liści zbóż jest jedną z najważniejszych chorób liści pszenicy. Patogen może infekować rośliny praktycznie przez cały okres wegetacji, począwszy od wschodów aż do fazy dojrzewania. W sprzyjających warunkach choroba szybko rozprzestrzenia się w łanie, prowadząc do ograniczenia powierzchni asymilacyjnej liści i pogorszenia kondycji roślin.
Wysoka presja choroby może wpływać na prawidłowe wypełnienie ziarna, ograniczać potencjał plonowania oraz pogarszać parametry jakościowe ziarna przeznaczonego do sprzedaży lub dalszego przetwórstwa.
Pierwsze objawy mogą pojawiać się już podczas wschodów. Patogen jest zdolny do wywoływania zgorzeli siewek, co prowadzi do osłabienia młodych roślin i pogorszenia obsady łanu. W kolejnych fazach rozwoju na liściach pojawiają się niewielkie, owalne brunatne plamy otoczone charakterystyczną żółtą, chlorotyczną obwódką.
W miarę rozwoju choroby plamy powiększają się i często zlewają ze sobą, tworząc większe powierzchnie martwej tkanki. W centralnej części zmian może być widoczna ciemna plamka z jasnym punktem. Silnie porażone liście stopniowo żółkną i zamierają. Po wykłoszeniu objawy mogą występować również na plewach w postaci drobnych brunatnych plam.
Źródłem infekcji są przede wszystkim resztki pożniwne pozostające na polu po zbiorze zbóż. Patogen może rozwijać się na materiale roślinnym i stanowić źródło infekcji dla kolejnych zasiewów.
Największe zagrożenie występuje w warunkach sprzyjających rozwojowi chorób liści, szczególnie gdy liście przez dłuższy czas pozostają wilgotne. Intensyfikacji infekcji sprzyja również duży udział zbóż w strukturze zasiewów oraz uproszczenia płodozmianowe.
Brunatna plamistość liści ogranicza aktywną powierzchnię fotosyntetyczną roślin. W efekcie zboża produkują mniej asymilatów niezbędnych do budowy plonu, co może prowadzić do redukcji liczby i masy ziarniaków.
Przy silnym porażeniu obserwuje się przedwczesne zamieranie liści, pogorszenie zdrowotności łanu i obniżenie jakości plonu. Szczególnie niebezpieczne są infekcje rozwijające się na liściach górnych oraz liściu flagowym, które odpowiadają za znaczną część produkcji asymilatów.
Podstawą profilaktyki jest prawidłowy płodozmian oraz ograniczanie źródeł infekcji poprzez odpowiednie zagospodarowanie resztek pożniwnych. Ważne znaczenie ma również stosowanie kwalifikowanego materiału siewnego i regularne monitorowanie plantacji.
W gospodarstwach o wysokim ryzyku wystąpienia choroby należy zwracać szczególną uwagę na ochronę górnych liści oraz prowadzić lustracje już od początku sezonu wegetacyjnego.
Skuteczne zwalczanie opiera się na połączeniu działań agrotechnicznych i ochrony fungicydowej. Kluczowe znaczenie ma wykonanie zabiegu w momencie, gdy choroba zaczyna zagrażać najważniejszym liściom odpowiedzialnym za budowanie plonu.
Regularny monitoring łanu pozwala określić termin zabiegu i skutecznie ograniczyć rozwój infekcji. Odpowiednio dobrany program fungicydowy pomaga utrzymać zdrowotność liści oraz zabezpieczyć potencjał plonowania zbóż.
Choroba objawia się początkowo jako niewielkie brunatne plamy otoczone żółtą obwódką. Z czasem plamy powiększają się i prowadzą do zamierania liści.
Sprawcą choroby jest grzyb Pyrenophora tritici-repentis.
Tak. Patogen może powodować zgorzel siewek już na początku rozwoju roślin.
Charakterystycznym objawem są brunatne plamy otoczone wyraźną chlorotyczną obwódką oraz często widoczny ciemny punkt w środku plamy.
Choroba ogranicza powierzchnię asymilacyjną liści, powoduje ich przedwczesne zamieranie i może przyczyniać się do obniżenia plonu oraz jakości ziarna.
Najważniejsze są prawidłowy płodozmian, ograniczanie źródeł infekcji oraz terminowo prowadzona ochrona fungicydowa.
